Samenwerken, een must
Organisaties uit de cultuur-, jeugdwerk- en sportsector zijn geen geďsoleerde actoren die op een eiland in de samenleving staan. Meestal zijn er verschillende actoren die op één of andere manier actief zijn op je domein. Vroeg of laat zal je dus ook met die andere organisaties rekening moeten houden, hetzij als concurrent, hetzij als partner. Samenwerken is eigen aan de doelstellingen van interculturaliseren. Om mensen en groepen samen te brengen kan je niet zonder de medewerking van andere organisaties. Samenwerking wordt bovendien hoe langer hoe meer door subsidieverleners opgelegd. Zij gebruiken daarvoor het begrip netwerkvorming. Samenwerken tussen organisaties en mensen in organisaties is een middel om een bepaald doel of resultaat te behalen. Samenwerken lijkt zo eenvoudig, iedereen kent het woord en kent de mogelijkheden, maar weinigen kunnen exact vertellen wat samenwerking voor hen betekent. Er zijn verschillende manier om invulling te geven aan samenwerking. Het is dus van groot belang dat alle partners precies weten wat de samenwerking inhoudt en wat er van hen verwacht wordt.
Basisingrediënten van samenwerking
Een vast recept voor samenwerking bestaat niet. Welke keuzes samenwerkingsverbanden doen slagen is sterk afhankelijk van de specifieke context en de verschillende percepties van de betrokken organisaties. Wel kunnen we een aantal basisingrediënten voorstellen.
Samenwerking ontstaat niet op basis van vooraf geformuleerde doelstellingen. Je zou het anders verwachten maar de doelstellingen ontstaan in de loop van het samenwerkingsproces. Als je met vooropgestelde doelstellingen naar partners op zoek gaat verklein je de kans op samenwerking, je partner heeft immers geen inspraak meer. Wat organisaties bij elkaar brengt is een thema dat bij de partners voldoende interesse opwekt. Eerst moeten verschillende organisaties zich aangesproken voelen door een gemeenschappelijk thema. Wil je een organisatie motiveren om samen te werken start je best een verkenningsronde vanuit een bepaald thema. Zorg hierbij dat je thema duidelijk omschreven is. Vaag geformuleerde thema’s creëren geen betrokkenheid en verhogen het risico om niet de juiste mensen rond de tafel te krijgen. Let wel op dat je ook niet té concreet wordt. De verleiding is groot om van tevoren afgebakende doelstellingen vast te leggen. Mogelijke partners zullen enkel geďnteresseerd zijn wanneer zij hun eigenbelangen en perceptie kunnen inbrengen.
Niet alle partners kiezen voor een even grote bijdrage. Sommige zullen actief enkele taken op zich nemen, andere zullen zich beperken tot het openstellen van accommodatie. Duidelijke afspraken daarover zijn van belang. Partnerschap en engagement variëren ook in de tijd. Het is dus ook belangrijk om op geregelde tijdstippen in de samenwerking de verschillende verwachtingen tegenover elkaar opnieuw te verduidelijken. Men kan een viertal types van partners onderscheiden. Je hebt diegene die zich effectief engageren om het project of de actie mee vorm te geven. Daarin kan je nog een onderscheid maken tussen de ‘trekkers’ die op alle niveaus van de samenwerking mee beslissen en de ‘volgers’ die een eerder uitvoerende rol op zich nemen. Ten tweede heb je de partners die voor de omkadering zorgen. Hun engagement beperkt zich tot logistieke of administratieve ondersteuning. Een derde type partners zijn deze die in het ‘veld’ een belangrijke rol spelen betreffende je thema maar er bewust voor gekozen hebben om buiten de samenwerking te blijven. Zij kunnen toch nog een mate van ondersteuning bieden door hun expertise te delen en hun eigen netwerk aan te spreken. Ten slotte zijn er nog die partners die een zekere legitimiteit aan de samenwerking geven. De schepen die één keer per jaar een stuurgroep voorzit of een beleidsinstantie die van op afstand af en toe akte neemt van de ontwikkelingen bijvoorbeeld.
Een samenwerking verloopt in een aantal fasen. Eerst is er de fase van initiatief nemen. Je hebt een thema waarrond je wil werken en nu moet je op zoek naar mogelijke partners. Probeer hier zo gericht mogelijk op zoek te gaan. Dit vermijdt tijdverlies en frustratie. In een tweede fase gaan de organisaties die een samenwerking zien zitten gezamenlijk de richting bepalen. In deze fase krijgt de samenwerking vorm en worden de doelstellingen bepaald. De derde fase is deze van het ‘ontdekken door te doen’. Je kan immers de doelstellingen en aanpak nooit van tevoren in alle details beschrijven. Door aan de slag te gaan leer je elkaar beter kennen. In een laatste fase weten alle partners wat ze aan elkaar hebben en wordt de samenwerking verankerd. Iedereen weet op het gebied van personen, systemen, middelen en processen wat er mogelijk, gewenst en noodzakelijk is.
------------------------------------------------------------------------
Netwerken binnenland
Minderhedenforum (overkoepelt 14 landelijke allochtone federaties)
Vlaams Minderhedencentrum (expertisecentrum minderheden)
Vluchtelingenwerk Vlaanderen (belangenbehartigers van vluchtelingen en asielzoekers)
Kifkif (intercultureel platform)
Vroem (Vlaamse vereniging voor Voyageurs, Roms, Roma en Manoesjen)
------------------------------------------------------------------------
Steunpunten voor de sectoren Cultuur, Jeugdwerk en Sport
Steunpunt Jeugd (steunpunt voor jeugd, jeugdwerk en jeugdbeleid)
Vlaamse Sportfederatie (koepel van Vlaamse sportfederaties)
Socius (steunpunt voor het sociaal-cultureel volwassenenwerk)
Forum voor Amateurkunsten (koepel van 9 landelijke amateurkunstenorganisaties)
Vlaams Huis voor amateurkunsten Zinnema (ondersteunt de amateurkunsten in Brussel en de Rand)
Locus (steunpunt voor het lokaal cultuurbeleid)
Vlaams Theaterinstituut (steunpunt voor de podiumkunsten)
Muziekcentrum Vlaanderen (steunpunt voor de professionele muzieksector)
Instituut voor beeldende, audiovisuele en mediakunst (Vlaams steunpunt voor beeldende, audiovisuele en mediakunst)
Vlaams Architectuurinstituut (steunpunt voor eigentijdse architectuur)
FARO (Vlaams Steunpunt voor cultureel erfgoed)
------------------------------------------------------------------------
Netwerken buitenland
Netwerk CS
Netwerk CS is een landelijke netwerkorganisatie in Nederland voor de culturele sector op het gebied van diversiteit. Het doel van Netwerk CS is culturele organisaties een stap verder te helpen bij het diverser worden. Diverser worden betekent dat culturele organisaties verjongen en verkleuren op alle organisatiegebieden; personeel, programma en publiek.
RAIN
RAIN is een netwerk van kunstenaarsinitiatieven van landen uit Afrika, Azië en Zuid-Amerika, georganiseerd door kunstenaars die verbonden waren aan de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam. RAIN stimuleert pluriforme internationalisatie en een dialoog over 'westerse' en 'niet-westerse' kunst; 'centrum' en 'periferie'. RAIN bevordert de uitwisseling van kunst, ideeën, technieken, en kennis tussen kunstenaarsinitiatieven in Afrika, Azië, Zuid-Amerika en Europa.
INCD
INCD is een netwerk van cultuuractivisten dat, in het kader van de UNESCO Conventie voor culturele diversiteit, pleit voor de vrijwaring van culturen in de context van globalisering en voor meer aandacht voor cultuur in ontwikkeling.
Banlieues d'Europe
Banlieues d'Europe is een netwerk dat mensen groepeert met een verschillende achtergrond (zoekers, artiesten, afgevaardigden van steden,…) die overtuigd zijn van het nut van de integratie van kunst in achtergestelde wijken en bij een uitgesloten deel van de bevolking. Kunst wordt hierbij beschouwd als een bron voor uitwisseling en reflectie.
Universes in Universe - Worlds of Art
Op deze website vind je allerlei praktijkvoorbeelden op gebied van beeldende kunst van Afrika, Latijns-Amerika en Azië in een internationale context.
Mira Media
Mira Media wil de schakel zijn die de media verbindt met de multiculturele samenleving. Mira Media ondersteunt (aankomende) mediaprofessionals uit etnisch culturele groepen en levert een bijdrage aan het versterken van multiculturele media-uitingen. Dat gebeurt onder meer door het organiseren van debatten, netwerkbijeenkomsten, conferenties en studiedagen. Maar ook door het verzamelen van informatie en het uitbrengen van publikaties als digitale nieuwsbrieven en fact-sheets.
New Audiences was set up to encourage as many people as possible, from all backgrounds and every walk of life, to participate in and benefit from the arts.
E-Quality is een onafhankelijk kennis- en expertisecentrum op het gebied van vrouwenemancipatie in de multiculturele samenleving. Ze verstrekt informatie en expertise op het gebied van emancipatie en mainstreaming aan beleidsmakers op diverse niveaus.
------------------------------------------------------------------------
Tools
Draaiboek interculturele stadswandelingen. Een draaiboek met praktische tips: contacten leggen, inhoudelijke accenten, aanpak, presentatie en follow-up.
Linkenpagina over etnisch-culturele minderheden van het Vlaams Minderhedencentrum
