Praktijkvoorbeelden erfgoed

Erfgoeddag 2009 – Uit vriendschap?!

Erfgoeddag viert in 2010 inmiddels zijn 10de editie. Dankzij de inzet van velen is het evenement doorheen de jaren uitgegroeid als een van de toonaangevende erfgoedevenementen van ons land. Erfgoeddag is een sensibiliseringsactie rond cultureel erfgoed voor publiek, sector, pers en beleid in Vlaanderen en Brussel.
In  2009 stond het thema Uit vriendschap?! centraal tijdens de Erfgoeddag. Zo’n 600 organisaties vlooiden uit hoe men dacht (en denkt) over vriendschap en dit vertaalde zich in 750-tal activiteiten. Het thema bood voor vele organisaties bovendien een mooie gelegenheid om het aanbod die dag intercultureel in te kleuren… hier vindt u een greep uit het aanbod (DOC). Wenst u meer over de activiteiten te weten? Neem dan een kijkje op www.erfgoeddag.be of contacteer de coördinatiecel Erfgoeddag via info(at)erfgoeddag.be, of via het nummer 02 213 10 60.

Mijn Stad - Antwerpen Averechts

Met het project ‘Mijn stad' (DOC) wil Antwerpen Averechts de participatie van stadsbewoners van diverse etnisch -  culturele achtergrond aan de stadscultuur versterken.  Door ‘nieuwe’ stadsbewoners indringende stedelijke ervaringen aan te bieden, ervaart de stadsbewoner met een andere etnisch - culturele origine de stad (Antwerpen in dit geval) meer als ‘zijn’ stad. Het concrete project was een cursus ‘gidsen in de stad’.  Naast stadsbezoeken waarbij de ‘hoogtepunten’ van de Antwerpse stadscultuur ontsloten werden, kregen de cursisten een basisopleiding in het gidsen. Zowel theoretisch (het verhaal van de stad Antwerpen vroeger, nu en in de toekomst) als methodologisch (hoe gidsen met specifieke aandacht voor de methodiek van Antwerpen Averechts).

Babels Mechelen

In het kader van ‘Vreemd Accent’, een veertiendaagse rond dialect organiseerde de Erfgoedcel Mechelen ‘Babels Mechelen' (DOC). Dit is een supergeheim stadsspel voor gezinnen over taal in al zijn diversiteit: van sms-taal tot Arabisch. Op een tiental locaties wachtte een vrijwilliger de groepjes op. In ruil voor een juist antwoord op een talige vraag (bv. ‘Spel je eigen naam in doventaal.’) kreeg het groepje een tip om de eindcode te kraken. Alhoewel in de communicatie zeer duidelijk de kaart werd getrokken van ‘diversiteit’ is men er nauwelijks in geslaagd een divers publiek te bereiken.  De les die men hieruit heeft getrokken is het feit dat een ‘intercultureel sausje’ niet volstaat om ook mensen met een etnisch-cultureel diverse achtergrond te bereiken.

Het vervolg

Het Vervolg is een projecten- en adviescentrum in de Limburgse Mijnstreek dat de hedendaagse valorisatie van het erfgoed van de koolmijnen (DOC) ter harte neemt. De geschiedenis van dit werkterrein is volledig bepaald door de ontwikkeling in de 20ste eeuw van de steenkoolnijverheid, die bevolking, landschap en patrimonium van de regio bepaalde. Werkkrachten werd van overal in Europa aangetrokken en is de basis van de cultureel divers samengestelde bevolking vandaag. Via verschillende projecten ontsluit Het Vervolg het multiculturele erfgoed van de mijnstreek.

Etnografisch Museum - Niet te schatten

Het Etnografisch Museum verwerft, bewaart, bestudeert en presenteert Etnische kunst. Zij geeft duiding over niet-Europese tradities en culturen en biedt een kader voor het ontwikkelen van een historisch en geografisch perspectief waardoor de bezoeker een ruimere blik op de wereld krijgt. In het kader van Erfgoeddag 2007 met als thema ‘Niet te schatten' (DOC) (over de waarde(n) van het erfgoed), maakte het museum een film met interviews van mensen uit vier verschillende continenten. Er werd gepeild naar de  ‘emotionele’ waarde die zij aan de tentoongestelde voorwerpen uit hun land van herkomst hechten.

Haas of schildpad

De gratis publicatie Haas of schildpad uit 2008 van FARO vzw en de provinciale museumconsulenten wordt aan (erfgoed)organisatie aangereikt om interculturaliteit in de praktijk te brengen. Het boekje geeft laagdrempelige tips voor diversiteit in het beleid te brengen, tips voor samenwerking met een divers publiek, tips voor communiceren  en voor aandacht voor diversiteit in een erfgoedcollectie. De tekst wordt gestoffeerd met praktijkvoorbeelden uit de erfgoedsector. Achteraan worden relevante organisaties en netwerken per provincie opgelijst. Je kan de publicatie 'Haas of schildpad' hier downloaden.

Kortrijk 1302

Het museum Kortrijk 1302 sloot zich aan bij een integratieproject van het OCMW, waarbij mensen van diverse achtergronden voor anderhalf jaar in het museum worden ingeschakeld. Dit werd in het museum opgevangen door met de museummedewerkers in teamverband te spreken over hoe ze met diversiteit en andere gewoonten kunnen omgaan. Op die manier kwam het team tot allerlei praktische afspraken. Dit alles gebeurde zeker niet expliciet maar eerder informeel. Zo werd er gesproken over religie (de ramadan werd vergeleken met andere vastenperioden …), maar ook over taal, eet- en drinkgewoontes, enzovoort. Opvallend hierbij was dat iedereen in het team zeer enthousiast was over  de nieuwe medewerker en zeer gemakkelijk omging met de culturele verschillen, terwijl men meer moeite had om om te gaan met kleine verschillende bij andere (autochtone) medewerkers. Omdat ook het omgaan met sociale verschillen, verschillen in opleiding, verschillen in fysieke conditie, verschillen in taalgebruik; verschillen in kennis van computer, … deel uitmaken van omgaan met diversiteit, werd er ook aandacht besteed aan deze elementen.

Onthaalklassen

In het kader van de ‘OKAN-klassen’ (Onthaalklassen voor Anderstalige Nieuwkomers) volgde een groep meisjes in het museum Kortrijk 1302 een bijkomende vorming. Interessant was dat zij hun achterban en hun familiale omgeving meebrachten naar activiteiten, zodat via deze weg mensen met een etnischcultureel diverse achtergrond het museum spontaan leerden kennen. Deze groep was ook enthousiast om mee te werken aan praatnamiddagen in het museum over hun ervaringen met de ‘Vlaamse cultuur’ ten opzichte van de ‘eigen cultuur’. Een volgende activiteit met hen was de organisatie van ‘Variété 1302’, een kleine interculturele festivaldag die hoofdzakelijk bezoekers met een etnisch-cultureel diverse achtergrond aantrok.

Zomerschool

Sinds 2005 komen elke zomer nieuwkomers, namelijk een 75-tal anderstalige kinderen uit 25 verschillende landen, tweemaal op bezoek in het KMSKA om naar portretten te kijken. De portretten vertellen niet alleen over lichaam, afkomst, familie, gevoelens, … maar zijn eveneens drager van een rijke woordenschat. Aan de hand van het geportretteerde op de schilderijen leren de kinderen Nederlandse woordenschat. Ze beleven kunst in het Nederlands. Na een diversiteit interactieve rondleiding maken ze een interpretatie van een historisch portret en een zelfportret. Op het slotfeest van de Zomerschool in het museum tonen de kinderen hun portretten op een tentoonstelling en geven ze hun familie een rondleiding langs enkele portretten in het museum. Zo maakt een publiek van nieuwkomers op een heel spontane manier kennis met het museum. Meer info over de zomerschool vind je op de website van het KMSKA

Stadsmus Hasselt

Het Stadsmus Hasselt nodigt iédere inwoner van Hasselt uit voor een gratis rondleiding in het museum. Iedere zondag is een andere wijk aan de beurt. Op die manier worden de bewoners ingewijd in de geschiedenis van de eigen buurt en worden ze actief uitgenodigd om een kijkje te nemen in het museum. Deze invitatie kan net dé prikkel zijn die iemand (die misschien helemaal niet vertrouwd is met museumcultuur) over de brug trekt om het museum te bezoeken. De bewoners krijgen vervolgens een gidsje mee over het museum, zodat ze nadien op hun beurt aan anderen iets kunnen vertellen over het museum. Meer info over Het Stadmus Hasselt vind je hier

Suikermuseum

Het Suikermuseum van Tienen werd geconfronteerd met een aantal jongeren die vaak rondhingen op het binnenplein van de museumsite. Deze jongeren gebruikten de aanwezige vensters rondom als spiegel tijdens hun dansacts. Nogal wat mensen hadden hiermee een probleem. Op een keer vroeg het museum aan de jongeren om tijdens de openingsreceptie van een tentoonstelling hun kunsten te tonen. Na veel overleg kon men de jongeren overtuigen. Nadien hebben de jongeren ook nog een rondleiding gekregen in het museum dat ze nog nooit eerder bezochten. “Sindsdien zijn het onze vrienden”, aldus de museumdirecteur. Meer info over het suikermuseum van Tienen vind je hier.

Open Ramen

Het Dr. Guislainmuseum organiseerde met diverse buurtorganisaties wandelingen in de wijk. De bewoners werd gevraagd om op het moment van de wandeling een voorwerp voor het raam te plaatsen dat voor hen een bepaalde betekenis heeft. De begeleide wandeling leverde een bont resultaat op. Doordat de buurt wordt bewoond door mensen met diverse culturele achtergronden, bleken de getoonde voorwerpen minstens even divers te zijn. Lees hier meer over het Dr. Guislainmuseum. Zie hier een voorbeeld van het project in de Bloemekenswijk.

Bijt in Brussel

Het Huis van het Nederlands in Brussel stimuleert zijn studenten om buiten de lesuren deel te nemen aan Nederlandstalige culturele activiteiten. Het vraagt daarom aan culturele organisaties om hun activiteiten open te stellen aangepast aan de diverse taalniveaus voor de studenten. De drempel om deel te nemen aan dergelijke activiteiten wordt op die manier wel degelijk verlaagd voor anderstaligen. Voor de deelnemende organisaties is dit eveneens een erg interessante samenwerking: zij weten op die manier een toch moeilijk bereikbaar publiek van anderstaligen aan te spreken. Lees meer over het project 'bijt in Brussel'.

Met erfgoed thuiskomen

Antwerpenaren uit verschillende uithoeken van de wereld vertelden in 2007 in videoportretten over een aspect of voorwerp van hun cultuur dat ze koesteren en waar ze emotionele waarde aan hechten. Ze bieden geen representatief beeld van culturele tradities, maar levendige verhalen van hedendaagse stadsbewoners. Het resultaat werd door Moussem gepresenteerd in het MuHKA en deze ‘collectie’ werd daarna geschonken aan het MAS.