Hoe pak ik het aan?

Interculturalisering is een veranderingsproces. Veranderingsprocessen hebben te maken met rationeel plannen. Veranderingsprocessen hebben echter ook te maken met organisatiebelangen, individuele doelen van medewerkers, leerprocessen, omgangspatronen en de betekenis die medewerkers geven aan hun job. Meer dan bij andere veranderingsprocessen geldt voor interculturalisering dat het ingrijpt op zaken die mensen aan het hart liggen: normen en waarden, omgangsvormen, gewoontes en culturele gevoeligheden. Een snelle oplossing met een quickscan en een stappenplan dat van buitenaf wordt opgelegd, heeft weinig kans om te slagen. Er zijn geen standaardoplossingen voor interculturalisering; het proces is maatwerk afgestemd op de specifieke omstandigheden van ja organisatie. Tijd en communicatie met álle betrokkenen zijn twee sleutelfactoren. Je moet de tijd nemen om het belang van interculturalisering voor jouw eigen organisatie te benoemen, de terreinen waarop verandering nodig is en het engagement dat hiervoor nodig is te verduidelijken. Daarnaast moet met alle betrokkenen, van bestuur tot vrijwilligers, voldoende over het proces gecommuniceerd worden. Via overleg en inspraak wordt zo gewerkt aan draagvlak.

Op de volgende pagina’s schetsen we in 9 onderdelen hoe men een interculturaliseringsproces kan aanpakken. De verschillende onderdelen schetsen ingrediënten voor een geslaagd interculturaliseringsproces. Ze dienen NIET gelezen te worden als een chronologisch proces maar eerder als een leidraad voor een integrale aanpak. Om structurele en duurzame veranderingen te verwezenlijken wordt best zoveel mogelijk tegelijk aandacht besteed aan de verschillende hier geformuleerde punten. Toch kunnen sommige (kleinere) organisaties, die om organisatorische redenen niet de tijd of mankracht hebben om integraal te werken, gebaat zijn met beperkte acties op één bepaald domein (bv. personeel of aanbod). Ook de verhouding tussen de verschillende punten, waar je de accenten en prioriteiten legt, hangt ook sterk af van wat je organisatie op dat moment wil en aankan.

Daarnaast moet duidelijk zijn dat er voor interculturaliseren geen geijkte methodes bestaan. Elk interculturaliseringsproces zal met zijn eigen specifieke succesfactoren en valkuilen te maken krijgen. Het kan dus best zijn dat er andere theorieën, methodieken, tips en tools te vinden zijn dan deze die wij hier aanbieden. Ongetwijfeld zijn deze even waardevol.

We maakten een onderverdeling in de volgende stappen:

  1. Visieontwikkeling: vooraleer je een interculturaliseringsproces kan starten is het nodig dat je goed weet wat je wilt en waarom je dat wilt. Ook een goed beeld van het hoe en waarom van interculturaliseren hebben is cruciaal. Op deze pagina’s geven we enkel tips en aandachtspunten.
  2. Diagnose: meer concreet praten we over een omgevingsanalyse en een zelfanalyse. Met een omgevingsanalyse breng je de externe omgeving van je organisatie in kaart. Meer bepaald gaat het over alle factoren buiten je organisatie, die ze op een of andere manier beďnvloedt. Met een interne omgevingsanalyse hou je je eigen organisatie tegen het licht.
  3. Aanbod/programmatie: is dit deel geven we enkele aandachtspunten waarmee je rekening moet houden bij de opmaak van je programma of de uitbouw van je aanbod.
  4. Communicatie: we geven een aantal tips en tools voor de communicatie naar mensen met een etnisch-cultureel diverse achtergrond.
  5. Personeel/vrijwilligers/bestuur: een van de belangrijkste aspecten van interculturaliseren is de etnisch-culturele diversiteit echt in je organisatie binnen brengen. Smoezen zoals ‘we vinden ze niet’ of ‘we staan open maar ze komen niet’ behoren nu tot de verleden tijd want in dit onderdeel vertellen we hoe je ze vindt.
  6. Samenwerken/networking: interculturaliseren doe je best niet alleen, er zijn tal van organisaties waarmee je kan samenwerken, niet in het minst omdat zij mensen met een etnisch-cultureel diverse achtergrond bereiken. Bovendien sta je sterker als je krachten kan bundelen.
  7. Een actieplan: interculturaliseren wordt gekenmerkt door een gefaseerde en projectmatige aanpak. Daarbij is een goede planning onontbeerlijk. Op deze pagina geven we een aantal tips en aandachtspunten bij het uitwerken van een actieplan.
  8. Advies en begeleiding: gelukkig sta je er niet alleen voor. Tal van organisatie en diensten hebben de nodige expertise in huis om je op weg te helpen of je zelfs te begeleiden doorheen het hele proces.
  9. Tools: tot slot geven we nog een overzicht van alle aangeboden tools.